Ταγκολίτα

Η παρούσα ηχογράφηση περιλαμβάνει διασκευή με ελληνικούς στίχους του Μίμη Ξανθόπουλου του Nr. 13 Lied "Ich küss' genau so gut wie Tangolita!", γνωστό και με τους τίτλους "La bella Tangolita" ή "Tangolita". Προέρχεται από τη δεύτερη πράξη της τρίπρακτης οπερέτας "Ball im Savoy" (Χορός στο Σαβόι), σε μουσική του Paul Abraham (βλ. εδώ και εδώ) και γερμανικό λιμπρέτο των Alfred Grünwald και  Fritz Löhner-Beda, και οι τρεις εβραϊκής καταγωγής. Στο έργο, το τραγούδι ερμηνεύεται από την κεντρική ηρωίδα της ιστορίας Madeleine de Faublas, την οποία υποδύθηκε για πρώτη φορά η Gitta Alpár, και ομάδα ανδρών (για την πλοκή βλέπε εδώ). 

Η οπερέτα έκανε πρεμιέρα στο Großes Schauspielhaus του Βερολίνου στις 23 Δεκεμβρίου 1932. Παρά την καλλιτεχνική και εμπορική της επιτυχία, το ολοένα εντεινόμενο αντισημιτικό κλίμα που επικρατούσε στη Γερμανία, το οποίο κορυφώθηκε με την ανάληψη της εξουσίας από τους Εθνικοσοσιαλιστές και τον διορισμό του Αδόλφου Χίτλερ στην Καγκελαρία στις 30 Ιανουαρίου 1933, είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή των παραστάσεων στις 2 Απριλίου 1933 και την αναγκαστική φυγή των εβραϊκής καταγωγής δημιουργών και συντελεστών της (για περισσότερα βλέπε εδώ).

Παρά τις εξελίξεις στη Γερμανία, το 1933 η οπερέτα έκανε πρεμιέρα σε πέντε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Στις 8 Σεπτεμβρίου παρουσιάστηκε στο Drury Lane Theatre του Λονδίνου η αγγλόφωνη εκδοχή της, σε διασκευή λιμπρέτου από τον Oscar Hammerstein, με τον τίτλο “Ball at the Savoy”. Την επόμενη μέρα, 9 Σεπτεμβρίου 1933, ανέβηκε στο New Deutsches Theater στην Πράγα, την 1η Δεκεμβρίου στο Svenska Teatern (Σουηδικό θέατρο) στο Ελσίνκι της Φινλανδίας με τον τίτλο "Bal på Savoy", στις 23 Δεκεμβρίου στο Mayar Színház της Βουδαπέστης με τον τίτλο “Bál a Savoyban” και στις 25 Δεκεμβρίου στο Johann-Strauß-Theater της Βιέννης. Ακολούθησαν παραστάσεις σε πολλά θέατρα της Ευρώπης, αναμέσά τους στο Teatro Reinach της Πάρμας στις 27 Μαρτίου 1934 και την ίδια χρονιά στο Teatro Reina Victoria στη Μαδρίτη με τον τίτλο "El baile del Savoy".

Το σπαρτίτο της οπερέτας κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Doremi Musikverlag A.G. με έδρα τη Βασιλεία της Ελβετίας, σε συνεργασία για τη διανομή με τον οίκο Alrobi Musikverlag G.m.b.H. στο Βερολίνο και τον Dreiklang-Dreimasken Bühnen- und Musikverlag.

Ενδεικτικές της απήχησης που είχε η οπερέτα είναι και οι τρεις κινηματογραφικές μεταφορές της, με πρώτη την αυστρο-ουγγρική παραγωγή του 1935 “Ball im Savoy”. Ακολούθησε η βρετανική παραγωγή του 1936 “Ball im Savoy” και η γερμανική παραγωγή του 1955 “Ball im Savoy”.

Η "La bella Tangolita" ή "Tangolita", όπως και άλλα τραγούδια της οπερέτας, γνώρισε διεθνή επιτυχία, όπως αποτυπώνεται σε πολυάριθμες ηχογραφήσεις στην ιστορική δισκογραφία σε διάφορες γλώσσες, μορφές και τόπους. Ενδεικτικά:

"La bella Tangolita (Ich küss' genau so gut wie Tangolita!)", Gitta Alpár, Βερολίνο, 5 Ιανουαρίου 1933 (Parlophon Be 10172 – B. 47344-II), στα γερμανικά.
– "Tangolita", Titi Botez συνοδεία της ορχήστρας Levici, Βερολίνο, Μάρτιος 1933 (Odeon Jo 3442 – A 199636 b), στα ρουμανικά.

– "Tangolita",
Irene Eisinger Ilja Livschakoff Tanz-Orchester, Βερολίνο, 1933 (Polydor 5143½ BD – 25046-B), στα γερμανικά.
– "Tangolita", Ines Talamo, Μιλάνο, 1933 (Columbia CBU 239 – G.Q.U. 72), στα ιταλικά.
– "La bella Tangolita", Ulla Billquist με τη συνοδεία της Rünos Dansorkester, Στοκχόλμη, 1 Δεκεμβρίου 1933 (Columbia WS 687-1 – DS 836), στα σουηδικά.
– "La bella Tangolita", Lidija Alksne Blūmentāle και "Bellacord" orķestri, Ρίγα, 1934 (Bellacord Electro M 3571 – 3281), στα λετονικά.
– "Tangolita", Tola Mankiewiczówna και η ορχήστρα "Columbia" υπό τη διεύθυνση του Henryka Golda, Βαρσοβία, 1934 (Columbia WJ. 513 – DM. 1828 b), στα πολωνικά. Για περισσότερες πολωνικές εκτελέσεις βλέπε εδώ.
– "Tangolita", Katalin Karády – Durium Zenekar, Βουδαπέστη, δεκαετία του 1940 (Durium / Patria 5705 – DAC 48.393), στα ουγγρικά.
– "Танголита", Lyudmila Geoli με ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Sergei Gorchakov, Μόσχα, 1945 [FZZ (GPT numbering) 12655 – 12655 – ГРК 1095/45], στα ρωσικά.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία, εκτός από την παρούσα εκτέλεση, το τραγούδι ηχογραφήθηκε από την Κα Μάνεση με χορωδία και oρχήστρα υπό τη διεύθυνση του Νίκου Χατζηαποστόλου («Ταγκολίτα», Αθήνα, 1933, Odeon Go 1976 – GA 1690 / A 190505 a) και από Ορχήστρα με Χορωδία (Αθήνα, 30 Δεκεμβρίου 1933, His Master's Voice OT 1479-1 – AO 2102 και Orthophonic S-311-A).

Η ελληνική εμπορική παρτιτούρα κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1933 από τις εκδόσεις Στέφανου Γαϊτάνου.

Στην Ελλάδα η οπερέτα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1933 από τον θίασο της Ολυμπίας Καντιώτη-Ριτσιάρδη με τον τίτλο "Χορός στο Σαβόι".

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γερμανικό λιμπρέτο: Grünwald Alfred, Löhner-Beda Fritz
Ελληνικοί στίχοι: Ξανθόπουλος Μ.]
Τραγουδιστές:
Βίτσου-Επιτροπάκη Αλίκη – Ευθυμιάδου Χριστίνα – Χορωδία
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα Columbia
Διεύθυνση Ορχήστρας:
Ιωαννίδης Σώσος
Χρονολογία ηχογράφησης:
12/1933
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Χορός / Ρυθμός:
Ταγκό
Εκδότης:
Columbia Ελλάδος
Αριθμός καταλόγου:
D.G. 415
Αριθμός μήτρας:
W.G. 701
Διάρκεια:
3:14
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Col_DG415_Tangolita
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ταγκολίτα", 2019, https://vmrebetiko.aegean.gr/item?id=9951
Στίχοι:
Είμαι θερμή, γεμάτη ορμή
μα έχω κρύα καρδιά κι όλο θέλω να χορεύω
Είμαι τρελή για το φιλί
μα όμως δεν λαχταρώ κι αγάπη πια δεν γυρεύω

Φιλώ γλυκά, ω, σαν την Ταγκολίτα
χωρίς αγάπη μες στην καρδιά
Δίνω κι εγώ, ω, σαν την Ταγκολίτα
τον εαυτό μου για μια βραδιά

Απόψε εδώ λοιπόν θα σε φιλήσω
και την αυγή θε να σε λησμονήσω
Κάθε γυναίκα είν' μια Ταγκολίτα
χωρίς αγάπη μες στην καρδιά

Η παρούσα ηχογράφηση περιλαμβάνει διασκευή με ελληνικούς στίχους του Μίμη Ξανθόπουλου του Nr. 13 Lied "Ich küss' genau so gut wie Tangolita!", γνωστό και με τους τίτλους "La bella Tangolita" ή "Tangolita". Προέρχεται από τη δεύτερη πράξη της τρίπρακτης οπερέτας "Ball im Savoy" (Χορός στο Σαβόι), σε μουσική του Paul Abraham (βλ. εδώ και εδώ) και γερμανικό λιμπρέτο των Alfred Grünwald και  Fritz Löhner-Beda, και οι τρεις εβραϊκής καταγωγής. Στο έργο, το τραγούδι ερμηνεύεται από την κεντρική ηρωίδα της ιστορίας Madeleine de Faublas, την οποία υποδύθηκε για πρώτη φορά η Gitta Alpár, και ομάδα ανδρών (για την πλοκή βλέπε εδώ). 

Η οπερέτα έκανε πρεμιέρα στο Großes Schauspielhaus του Βερολίνου στις 23 Δεκεμβρίου 1932. Παρά την καλλιτεχνική και εμπορική της επιτυχία, το ολοένα εντεινόμενο αντισημιτικό κλίμα που επικρατούσε στη Γερμανία, το οποίο κορυφώθηκε με την ανάληψη της εξουσίας από τους Εθνικοσοσιαλιστές και τον διορισμό του Αδόλφου Χίτλερ στην Καγκελαρία στις 30 Ιανουαρίου 1933, είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή των παραστάσεων στις 2 Απριλίου 1933 και την αναγκαστική φυγή των εβραϊκής καταγωγής δημιουργών και συντελεστών της (για περισσότερα βλέπε εδώ).

Παρά τις εξελίξεις στη Γερμανία, το 1933 η οπερέτα έκανε πρεμιέρα σε πέντε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Στις 8 Σεπτεμβρίου παρουσιάστηκε στο Drury Lane Theatre του Λονδίνου η αγγλόφωνη εκδοχή της, σε διασκευή λιμπρέτου από τον Oscar Hammerstein, με τον τίτλο “Ball at the Savoy”. Την επόμενη μέρα, 9 Σεπτεμβρίου 1933, ανέβηκε στο New Deutsches Theater στην Πράγα, την 1η Δεκεμβρίου στο Svenska Teatern (Σουηδικό θέατρο) στο Ελσίνκι της Φινλανδίας με τον τίτλο "Bal på Savoy", στις 23 Δεκεμβρίου στο Mayar Színház της Βουδαπέστης με τον τίτλο “Bál a Savoyban” και στις 25 Δεκεμβρίου στο Johann-Strauß-Theater της Βιέννης. Ακολούθησαν παραστάσεις σε πολλά θέατρα της Ευρώπης, αναμέσά τους στο Teatro Reinach της Πάρμας στις 27 Μαρτίου 1934 και την ίδια χρονιά στο Teatro Reina Victoria στη Μαδρίτη με τον τίτλο "El baile del Savoy".

Το σπαρτίτο της οπερέτας κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Doremi Musikverlag A.G. με έδρα τη Βασιλεία της Ελβετίας, σε συνεργασία για τη διανομή με τον οίκο Alrobi Musikverlag G.m.b.H. στο Βερολίνο και τον Dreiklang-Dreimasken Bühnen- und Musikverlag.

Ενδεικτικές της απήχησης που είχε η οπερέτα είναι και οι τρεις κινηματογραφικές μεταφορές της, με πρώτη την αυστρο-ουγγρική παραγωγή του 1935 “Ball im Savoy”. Ακολούθησε η βρετανική παραγωγή του 1936 “Ball im Savoy” και η γερμανική παραγωγή του 1955 “Ball im Savoy”.

Η "La bella Tangolita" ή "Tangolita", όπως και άλλα τραγούδια της οπερέτας, γνώρισε διεθνή επιτυχία, όπως αποτυπώνεται σε πολυάριθμες ηχογραφήσεις στην ιστορική δισκογραφία σε διάφορες γλώσσες, μορφές και τόπους. Ενδεικτικά:

"La bella Tangolita (Ich küss' genau so gut wie Tangolita!)", Gitta Alpár, Βερολίνο, 5 Ιανουαρίου 1933 (Parlophon Be 10172 – B. 47344-II), στα γερμανικά.
– "Tangolita", Titi Botez συνοδεία της ορχήστρας Levici, Βερολίνο, Μάρτιος 1933 (Odeon Jo 3442 – A 199636 b), στα ρουμανικά.

– "Tangolita",
Irene Eisinger Ilja Livschakoff Tanz-Orchester, Βερολίνο, 1933 (Polydor 5143½ BD – 25046-B), στα γερμανικά.
– "Tangolita", Ines Talamo, Μιλάνο, 1933 (Columbia CBU 239 – G.Q.U. 72), στα ιταλικά.
– "La bella Tangolita", Ulla Billquist με τη συνοδεία της Rünos Dansorkester, Στοκχόλμη, 1 Δεκεμβρίου 1933 (Columbia WS 687-1 – DS 836), στα σουηδικά.
– "La bella Tangolita", Lidija Alksne Blūmentāle και "Bellacord" orķestri, Ρίγα, 1934 (Bellacord Electro M 3571 – 3281), στα λετονικά.
– "Tangolita", Tola Mankiewiczówna και η ορχήστρα "Columbia" υπό τη διεύθυνση του Henryka Golda, Βαρσοβία, 1934 (Columbia WJ. 513 – DM. 1828 b), στα πολωνικά. Για περισσότερες πολωνικές εκτελέσεις βλέπε εδώ.
– "Tangolita", Katalin Karády – Durium Zenekar, Βουδαπέστη, δεκαετία του 1940 (Durium / Patria 5705 – DAC 48.393), στα ουγγρικά.
– "Танголита", Lyudmila Geoli με ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Sergei Gorchakov, Μόσχα, 1945 [FZZ (GPT numbering) 12655 – 12655 – ГРК 1095/45], στα ρωσικά.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία, εκτός από την παρούσα εκτέλεση, το τραγούδι ηχογραφήθηκε από την Κα Μάνεση με χορωδία και oρχήστρα υπό τη διεύθυνση του Νίκου Χατζηαποστόλου («Ταγκολίτα», Αθήνα, 1933, Odeon Go 1976 – GA 1690 / A 190505 a) και από Ορχήστρα με Χορωδία (Αθήνα, 30 Δεκεμβρίου 1933, His Master's Voice OT 1479-1 – AO 2102 και Orthophonic S-311-A).

Η ελληνική εμπορική παρτιτούρα κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1933 από τις εκδόσεις Στέφανου Γαϊτάνου.

Στην Ελλάδα η οπερέτα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1933 από τον θίασο της Ολυμπίας Καντιώτη-Ριτσιάρδη με τον τίτλο "Χορός στο Σαβόι".

Δημιουργός (Συνθέτης):
Στιχουργός:
[Γερμανικό λιμπρέτο: Grünwald Alfred, Löhner-Beda Fritz
Ελληνικοί στίχοι: Ξανθόπουλος Μ.]
Τραγουδιστές:
Βίτσου-Επιτροπάκη Αλίκη – Ευθυμιάδου Χριστίνα – Χορωδία
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ορχήστρα Columbia
Διεύθυνση Ορχήστρας:
Ιωαννίδης Σώσος
Χρονολογία ηχογράφησης:
12/1933
Τόπος ηχογράφησης:
Αθήνα
Γλώσσα/ες:
Ελληνικά
Χορός / Ρυθμός:
Ταγκό
Εκδότης:
Columbia Ελλάδος
Αριθμός καταλόγου:
D.G. 415
Αριθμός μήτρας:
W.G. 701
Διάρκεια:
3:14
Θέση τεκμηρίου:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Φυσική περιγραφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Προέλευση:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Col_DG415_Tangolita
Άδεια χρήσης:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Ταγκολίτα", 2019, https://vmrebetiko.aegean.gr/item?id=9951
Στίχοι:
Είμαι θερμή, γεμάτη ορμή
μα έχω κρύα καρδιά κι όλο θέλω να χορεύω
Είμαι τρελή για το φιλί
μα όμως δεν λαχταρώ κι αγάπη πια δεν γυρεύω

Φιλώ γλυκά, ω, σαν την Ταγκολίτα
χωρίς αγάπη μες στην καρδιά
Δίνω κι εγώ, ω, σαν την Ταγκολίτα
τον εαυτό μου για μια βραδιά

Απόψε εδώ λοιπόν θα σε φιλήσω
και την αυγή θε να σε λησμονήσω
Κάθε γυναίκα είν' μια Ταγκολίτα
χωρίς αγάπη μες στην καρδιά

Δείτε επίσης