Το τραγούδι με τον τίτλο "Vatan", που στα τουρκικά σημαίνει πατρίδα, αναφέρεται στην επαναφορά σε ισχύ από τον σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ Β', το 1908, του Οθωμανικού Συντάγματος του 1876, μετά την Επανάσταση των Νεότουρκων (για περισσότερα βλ. εδώ).
Ηχογραφήθηκε και από την Gülistan Hanım, με τον Arap Mehmet στο ζουρνά, στις 8 Μαρτίου 1909 στην Κωνσταντινούπολη με τον τίτλο "Hürriyet Şarkı - Gecemiz gündüz oldu" [Gramophone 12418 b – 6-12380 και επανέκδοση από τη Victor (63058-A)].
Σημειώνουμε, επίσης, ότι στους δισκογραφικούς καταλόγους έχουν εντοπιστεί και άλλες ηχογραφήσεις οι οποίες πιθανόν να σχετίζονται με το εν λόγω τραγούδι. Για καμία, όμως, δεν έχει εντοπιστεί ηχητικό υλικό (ενδεικτικά):
– "Neva Hürriyet Şarkı - Kalkın ey vatandaşlar", Ibrahim Effendi, Κωνσταντινούπολη, 26 Φεβρουαρίου 1909 (Gramophone 12261 b – 6-12224, Zonophone X-4-102073 και Victor 63062-A).
– "Hürriyet Kanto - Kalkın ey vatandaşlar", Karakaş Efendi, 8 Μαρτίου 1909 (Gramophone 12395 b – 6-12359 και Zonophone X-6-102149).
– "Vatan Kanto - Kalkın ey vatandaşlar, Naki Efendi, Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 1909 (Gramophone 12722 b – 6-12586).
Όπως επισημαίνουν οι Rivka Havassy και Edwin Seroussi στη μουσική έκδοση "Eastern Mediterranean Judeo-Spanish Songs from the EMI Archive Trust (1907-1912)", τραγούδι με ανάλογο θέμα, την επαναφορά σε ισχύ, το 1908, του Οθωμανικού Συντάγματος του 1876, βασισμένο στο ίδιο μελωδικό υλικό καταγράφεται και στο σεφαραδίτικο ρεπερτόριο. Σύμφωνα με την παραπάνω πηγή, πρόκειται για μια συντομευμένη εκδοχή του "Cante nuevo por la constitución, compuesto por se[ñor] Joseph Pinto, cantado a la misma voz del cante en turko Yaşasın Hürriyet adalet…, δηλαδή για το «Νέο τραγούδι για το σύνταγμα, σύνθεση του πρεσβύτερου Joseph Pinto, τραγουδισμένο στην ίδια μελωδία με το τουρκικό τραγούδι Yaşasın Hürriyet adalet» [Ζήτω η ελευθερία,η δικαιοσύνη], που δημοσιεύτηκε στο ιουδαιο-ισπανικό περιοδικό El Djugueton (Κωνσταντινούπολη) της 10ης Νοεμβρίου 1908. Ηχογραφήθηκε από τον Jacob Algava στη Θεσσαλονίκη τον Μάρτιο 1909 με τον τίτλο "Hermanos mis queridos" (Gramophone 12750 b – 2-12650).
Τραγούδι με ανάλογη θεματολογία και τίτλο "Marche de Niyazi et Enver Bey - Hürriyet Marşı" συνέθεσε και Βασίλειος Σιδερής σε τουρκικούς στίχους του Αναστασίου Τοκατλόγλου.
Στην ίδια μελωδία βασίζεται και το τουρκικό τραγούδι "Caranfilim har bana" το οποίο ηχογραφήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1909 στην Κωνσταντινούπολη από τον Ibrahim Effendi (Gramophone Concert Record 12268 b – 6-12231, Zonophone X-4-102080 και Victor 63064-B).
Για τον όρο kanto σημειώνει ο Νίκος Ορδουλίδης: Στην ετικέτα του δίσκου, το τραγούδι χαρακτηρίζεται ως “kanto”. Θεωρείται, δηλαδή, ως μέρος του ρεπερτορίου των kantolar, ένας όρος που φαίνεται να πρωτοχρησιμοποιείται από τους τουρκόφωνους μουσουλμάνους, κυρίως των μεγάλων αστικών κέντρων και ειδικά της Κωνσταντινούπολης, από την εποχή που ιταλικοί θίασοι έδιναν παραστάσεις εκεί. Αν και αρχικά τα kantolar ήταν συνδεδεμένα μόνο με την θεατρική μουσική, σύντομα αυτονομήθηκαν, οπότε και με τον όρο “kanto” (ενικός του kantolar) πλέον περιγράφονταν οποιεσδήποτε λαϊκές και ελαφρές κοσμικές τραγουδιστικές φόρμες (βλ. Pennanen, 2004: 9, O'Connel, 2006: 276, Beşiroğlu & Girgin, 2018: 49).
Το τραγούδι με τον τίτλο "Vatan", που στα τουρκικά σημαίνει πατρίδα, αναφέρεται στην επαναφορά σε ισχύ από τον σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ Β', το 1908, του Οθωμανικού Συντάγματος του 1876, μετά την Επανάσταση των Νεότουρκων (για περισσότερα βλ. εδώ).
Ηχογραφήθηκε και από την Gülistan Hanım, με τον Arap Mehmet στο ζουρνά, στις 8 Μαρτίου 1909 στην Κωνσταντινούπολη με τον τίτλο "Hürriyet Şarkı - Gecemiz gündüz oldu" [Gramophone 12418 b – 6-12380 και επανέκδοση από τη Victor (63058-A)].
Σημειώνουμε, επίσης, ότι στους δισκογραφικούς καταλόγους έχουν εντοπιστεί και άλλες ηχογραφήσεις οι οποίες πιθανόν να σχετίζονται με το εν λόγω τραγούδι. Για καμία, όμως, δεν έχει εντοπιστεί ηχητικό υλικό (ενδεικτικά):
– "Neva Hürriyet Şarkı - Kalkın ey vatandaşlar", Ibrahim Effendi, Κωνσταντινούπολη, 26 Φεβρουαρίου 1909 (Gramophone 12261 b – 6-12224, Zonophone X-4-102073 και Victor 63062-A).
– "Hürriyet Kanto - Kalkın ey vatandaşlar", Karakaş Efendi, 8 Μαρτίου 1909 (Gramophone 12395 b – 6-12359 και Zonophone X-6-102149).
– "Vatan Kanto - Kalkın ey vatandaşlar, Naki Efendi, Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 1909 (Gramophone 12722 b – 6-12586).
Όπως επισημαίνουν οι Rivka Havassy και Edwin Seroussi στη μουσική έκδοση "Eastern Mediterranean Judeo-Spanish Songs from the EMI Archive Trust (1907-1912)", τραγούδι με ανάλογο θέμα, την επαναφορά σε ισχύ, το 1908, του Οθωμανικού Συντάγματος του 1876, βασισμένο στο ίδιο μελωδικό υλικό καταγράφεται και στο σεφαραδίτικο ρεπερτόριο. Σύμφωνα με την παραπάνω πηγή, πρόκειται για μια συντομευμένη εκδοχή του "Cante nuevo por la constitución, compuesto por se[ñor] Joseph Pinto, cantado a la misma voz del cante en turko Yaşasın Hürriyet adalet…, δηλαδή για το «Νέο τραγούδι για το σύνταγμα, σύνθεση του πρεσβύτερου Joseph Pinto, τραγουδισμένο στην ίδια μελωδία με το τουρκικό τραγούδι Yaşasın Hürriyet adalet» [Ζήτω η ελευθερία,η δικαιοσύνη], που δημοσιεύτηκε στο ιουδαιο-ισπανικό περιοδικό El Djugueton (Κωνσταντινούπολη) της 10ης Νοεμβρίου 1908. Ηχογραφήθηκε από τον Jacob Algava στη Θεσσαλονίκη τον Μάρτιο 1909 με τον τίτλο "Hermanos mis queridos" (Gramophone 12750 b – 2-12650).
Τραγούδι με ανάλογη θεματολογία και τίτλο "Marche de Niyazi et Enver Bey - Hürriyet Marşı" συνέθεσε και Βασίλειος Σιδερής σε τουρκικούς στίχους του Αναστασίου Τοκατλόγλου.
Στην ίδια μελωδία βασίζεται και το τουρκικό τραγούδι "Caranfilim har bana" το οποίο ηχογραφήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1909 στην Κωνσταντινούπολη από τον Ibrahim Effendi (Gramophone Concert Record 12268 b – 6-12231, Zonophone X-4-102080 και Victor 63064-B).
Για τον όρο kanto σημειώνει ο Νίκος Ορδουλίδης: Στην ετικέτα του δίσκου, το τραγούδι χαρακτηρίζεται ως “kanto”. Θεωρείται, δηλαδή, ως μέρος του ρεπερτορίου των kantolar, ένας όρος που φαίνεται να πρωτοχρησιμοποιείται από τους τουρκόφωνους μουσουλμάνους, κυρίως των μεγάλων αστικών κέντρων και ειδικά της Κωνσταντινούπολης, από την εποχή που ιταλικοί θίασοι έδιναν παραστάσεις εκεί. Αν και αρχικά τα kantolar ήταν συνδεδεμένα μόνο με την θεατρική μουσική, σύντομα αυτονομήθηκαν, οπότε και με τον όρο “kanto” (ενικός του kantolar) πλέον περιγράφονταν οποιεσδήποτε λαϊκές και ελαφρές κοσμικές τραγουδιστικές φόρμες (βλ. Pennanen, 2004: 9, O'Connel, 2006: 276, Beşiroğlu & Girgin, 2018: 49).
© 2019 ΑΡΧΕΙΟ ΚΟΥΝΑΔΗ